|
Ekran
System Windows począwszy od wersji 95 wyposażony jest w Funkcję duży kontrast, która pozwala na dostosowanie wyglądu ekranu (kolorów, wielkości napisów) do indywidualnych potrzeb. Gotowe schematy dają dość duże możliwości, choć czasem konieczne może być "ręczne" zmienianie np. wielkości i rodzaju czcionek (Panel sterowania -> Ekran -> Wygląd).
Liczne rozwiązania alternatywne w stosunku do monitora pozwalają osobom niewidomym lub słabo widzącym na korzystanie z komputera. Należą do nich cztery grupy rozwiązań:
- programy powiększające zawartość ekranu (lupy),
- programy odczytujące zawartość ekranu (screen reader),
- programy lub urządzenia do syntezy mowy,
- linijki brajlowskie (monitory brajlowske).
Lupy
Prosta lupa jest częścią Ułatwień dostępu począwszy od Windows 98. Ma ona dość duże możliwości dostosowania do potrzeb użytkownika (położenie, powiększenie itp.) Nie znajdziemy jej jednak, nie wiedzieć czemu, w Opcjach ułatwień dostępu, ale w Akcesoriach, folder Ułatwienia dostępu. Oczywiście pod warunkiem, że ją wcześniej zainstalujemy (W Windows 98: Ułatwienia dostępu, opcja Narzędzia ułatwień dostępu w Instalatorze systemu Windows).
Screenreadery
Osoby niewidome lub bardzo słabo widzące mogą korzystać z komputera dzięki programom, które odczytują zawartość ekranu. Odczytują one nie tylko zawartość edytowalnych okien tekstowych (np. Worda), ale także zawartość okien dialogowych i pozycji menu. Wymagają, zwłaszcza do pracy w języku polskim, zewnętrznego programowego lub sprzętowego syntezatora mowy.
Syntezatory mowy
Syntezatory mowy zamieniają tekst edytowalny (np. z edytora tekstu) na sztuczną mowę. Generalnie dzielimy je na syntezatory sprzętowe i programowe. Różnica między nimi polega na tym, że pierwsze wykorzystują własny procesor mowy, natomiast drugie wykorzystują procesor komputera. Syntezatory sprzętowe mogą współpracować z komputerem i innymi urządzeniami wyposażonymi w port szeregowy, np. niektórymi maszynami do pisania.
Najprostsze programy do syntezy mowy pozwalają na odczytywanie tekstu skopiowanego ze schowka i nie współpracują zwykle z programami zewnętrznymi. Należą do nich np. SynTalk i ReadPlease 2003. Jeśli potrzebujemy programu, który będzie współpracował z innymi programami, np. udźwiękawiającymi Windows (screenreaderami) lub programami do służącymi do porozumiewania się osób niemówiących, to musimy skorzystać z syntezatorów wykorzystującyh interfejs SAPI (Speech Application Programming Interface).
Dwa najbardziej popularne polskie programowe syntezatory mowy SAPI to SynTalk SAPI i Spiker SAPI. Pierwszy z nich oferuje tylko jeden rodzaj głosu i nie interpretuje znaków interpunkcyjnych poza przecinkiem i kropką (czyta jedynie ich znaczenie - "wykrzyknik", "znak zapytania" itd.). Spiker natomiast mówi głosem męskim i kobiecym i intonuje czytany tekst. Oba programy współpracują z większością dostępnych w Polsce screenreaderów.
Linijki brajlowskie
Linijki brajlowskie, zwane też monitorami brajlowskimi, są urządzeniami przekształcającymi informacje tekstowe i graficzne pojawiające się na ekranie monitora na znaki alfabetu Braille'a. Są one niezastąpione tam, gdzie syntezator mowy jest bezradny: przy czytaniu nut, znaków matematycznych, tekstów wielojęzycznych czy zapisów w językach programowania. Główna różnica pomiędzy poszczególnymi modelami monitorów brajlowskich polega na ilości modułów brajlowskich (w każdej komórce jeden znak) - jest ich zwykle od 20 do 80. Im więcej modułów, tym wygodniejsza i szybsza praca, ale również wyższa cena.
Są one zwykle wykonane w formie podstawki pod laptopa lub klawiaturę. Zwykle wyposażone są w kilka lub kilkanaście dodatkowych klawiszy, które ułatwiają poruszanie się po ekranie oraz obsługę syntezatora mowy, można również konfigurować je w zależności od potrzeb użytkownika. Urządzenie podłącza się do komputera poprzez port szeregowy lub złącze USB.
|